قائمشهر، چالدشت: امروز روز عروسی سه تا بچه‌هامه!

تیر ۲۵, ۱۳۹۷

در خرداد ماه ۱۳۶۷ و درست پیش از عملیات فروغ جاویدان سازمان مجاهدین خلق، تعداد زیادی از هواداران سابق یا فعلی این سازمان در قائمشهر دستگیر شدند. بسیاری از آن‌ها قصد خروج از کشور را داشتند یا در حین خروج شناسایی و بازداشت شده بودند. به این ترتیب، زندان اطلاعات قائمشهر که تا پیش از آن تعداد اندکی زندانی سیاسی را در خود جای داده بود به یک باره شلوغ و مملو از بازداشت شدگان جدید شد.

بهرام روحانی که خود در اواسط سال ۱۳۶۶ به دلیل اینکه یکی از هواداران مجاهدین را به واسطه آشنایی قبلی در خانه اش راه داده بود دستگیر شده بود آن روزها را چنین به یاد می آورد:

“درست ده-پانزده روز قبل از عملیات فروغ که جمهوری اسلامی بهش می گوید مرصاد، من هوادار مجاهدین نبودم ولی بچه‌های‌شان را چون توی یک محل با هم بزرگ شدیم می شناختم. مطمئن بودم زمینه آماده است که دستگیر کنند . فقط منتظر آن فرصت بودند. این بچه ها همه از مرز خارج شدند و خیلی از بچه‌هایی که دستگیر شدند را اعدام کردند. قبلش در زندان یک تعداد کمی از بچه های مجاهدین بودند، یک سری هم بچه‌های چپ بودند. یکی از بچه های راه کارگر بود . یکی از بچه‌های اقلیت بود. شهر کوچک بود و یهو جمعیت زندان پر شد و همه را قلع و قمع کردند. خیلی از زندانی ها اصلا هیچ کاری نکرده بودند فقط به خاطر اینکه سابقه قبلی داشتند این ها رو آوردند. بعد از آن اعدام ها کسی نمونده . بعد خیلی ها رو هم سر به نیست کردند گفتند ما این ها رو اصلا دستگیر نکردیم. ”

فریده روحانی، خواهر بهرام روحانی نیز از زنانی بوده که در آن زمان در بازداشت اطلاعات قائمشهر بوده است.  بهرام روحانی درباره بازجویی‌های خود و خواهرش چنین می‌گوید:

“شوهر فریده رو تیربارون کرده بودند قبلا . خودش هم تا ۶۵ زندان بود . آزاد می شود و دو سه ماه بعدش، در تاریخی که ما دقیقا نمی دانیم و جایی که نمی دانیم، دوباره دستگیر می شود. وقتی من را گرفتند، فریده هم در همان زندان اطلاعات بود. سال ۶۷ فشار روحی خیلی روی من آوردند می دونستند هم من مجاهد نیستم. خواهرم رو می آوردند. مسايل اخلاقی پیش می کشیدند. فقط می خواستند وجهه ما رو خراب کنند . می گفتند خواهرت فاسده، شما کمونیست ها این هستید. منافق ها اینجوری اند .

بازجو می آمد من رو می گذاشت این ور . آن رو می گذاشت آن ور می‌گفت این رو می خواهیم اعدام کنیم. من می بستند به تخت می گفتند او رو می خواهیم اعدام کنیم. فشارهای روحی اینجوری. خواهرم  رو می گفتند این رابطه نامشروع داشته و از لحاظ روحی من رو خرد می کردند. بعد ما دستشویی شرایطی بود که گهگداری می تونستیم رابطه‌هایی . معمولا زندانبان شرایطی ایجاد می کنه خواهرم با من صحبت می کرد یا پیغام می داد. من واقعا نمی دونم چه تعداد زندانی را اعدام کردند ولی این رو می دونم بازجو وقتی برای خواهرم رفته بودند گفت ۴۱ نفر دیشب اعدام کردیم که بعدیش نوبت توئه.”

در فهرست‌هایی که تاکنون از اسامی جان باختگان کشتار ۱۳۶۷ در قائمشهر منتشر شده، تنها نام ۲۱ نفر ثبت شده است که شامل چهار زن و ۱۷ مرد می شود. از اسامی و اتهامات سایر جان‌باختگان قائم‌شهر اطلاعی در دست نیست.

بهرام روحانی که از زندان آزاد شده بوده، وقایع پس از کشتار ۶۷ را چنین به یاد می آورد:

“درست بعد از عملیات فروغ بود. صبح اول وقت یک آقایی آمد و در خونه ما رو زد. می شناختیم، پدر غلامی بود که کت و شلوار و کراوات سفید پوشیده بود.در خونه رو که باز کردم نشست و بغضش ترکید. گفت: امروز روز عروسی گفت امروز عروسی سه تا بچه‌هامه.  مگه می‌شد این مرد رو کنترل کنم؟! مگه می‌شد چیزی بهش بگم. دیگه گریه و این ها. خودم آمادگی داشتم که دیگه الان نوبت منه و هر آنی خبری برسه. حدود ساعت ده یازده صبح یک جایی گوشه‌ای جلوی من رو گرفتند و گفتند بیا اطلاعات. ما هم رفتیم توی اطلاعات توی خیابون بابل و چشم بند زدند و گفتند خواهرت رو اعدام کردیم و دیشب ۴۱ رو زدیم و تو هم ۴۲ می هستی و مراسم بگیری و شلوغ کنی ما منتظریم که بزنیم. من پیاده از آنجا زدم رفتم سمت بابل و از آنجا زدم جاده شیرگاه و دوازده یک شب رسیدم خونه و خانمم دیگه متوجه شد. این که چه‌جوری به مادرم بگم، تا صبح تحمل کردیم و دیگه صبح به مادرم گفتیم.”

از خانواده غلامی، در مجموع ۶ نفر ، چهار خواهر و برادر و عروس و داماد خانواده در دهه شصت اعدام شده اند. از این میان، سه فرزند خانواده، منیره، علی اصغر و احمد در کشتار سال ۱۳۶۷ اعدام شده اند.

منیره غلامی، دانشجو که تا سال ۱۳۶۵ به اتهام هواداری از سازمان مجاهدین در زندان بوده است، در سال ۱۳۶۷ مجددا دستگیر می شود و تا زمان اعدام در زندان اطلاعات قائمشهر بوده است. احمد غلامی در زندان گرگان و علی اصغر غلامی در زندان اوین اعدام شده اند.

اطلاعات تاکنون به دست آمده نشان می دهد که پیکر جان باختگان به خانواده‌هایشان تحویل داده نشده است اما در توضیحات فهرست‌های منتشر شده، نحوه اعدام تیرباران ذکر شده است. بهرام روحانی می‌گوید:

“هیچ چیزی ندادند. مادرم می رفت و می گفت حالا بچه ام رو کشتید . وسیله‌اش رو به من بدید. وصیت نامه اش رو به من بدید. لباس هاش رو بدید. انگشترش رو بدید.جای دفن اش را بدهید. هر موقع می رفت بعدش من رو می خواستند ومادرم هم به خاطر اینکه من تنها بچه‌اش بودم من رو از دست ندهد، دیگر نرفت.”

آرامگاه چالدشت

یکی از زندانیان سیاسی سابق که هویت او به دلایل امنیتی نزد عدالت برای ایران محفوظ است می‌گوید:

“ما اهل روستای قادی کلا هستیم. نزدیک قادی کلا یک قبرستونی هست به نام چالدشت. دور تا دورش زمین های کشاورزی است و در بعضی از این زمین ها یک حالت دکه مانند هست که روستایی ها شب ها سر زمین می خواهند بمانند ازش استفاده می کنند. یکی از کشاورزهای آن‌جا برای من تعریف کرد که یک شب یک وانت آورند که تویش پر از جنازه بود. یک چاله همان نزدیک قبرستونی چالدشت کندند و همه را توی آن ریختند. من به چشم خودم دیدم اما ترسیده بودم و خودم را قایم کردم و تا چند سال هم از ترسم برای کسی نگفته بودم.”

محل تقریبی گورجمعی احتمالی در حاشیه سیاه رود و نزدیک آرامگاه چالدشت

بهرام روحانی نیز از منابع دیگر شنیده است که در حاشیه رودخانه سیاه رود و نزدیک آرامگاه چالدشت، گودال‌های عمیقی کنده اند و زندانیان سیاسی اعدام شده در سال ۱۳۶۷ را به طور جمعی در آن دفن کرده‌اند.

 

  • برای تهیه این مطلب از اطلاعات مستخرج از مصاحبه با بهرام روحانی، یک زندانی سیاسی سابق دیگر و یک منبع مطلع محلی که هویت هر دو به دلایل امنیتی نزد عدالت برای ایران محفوظ است استفاده شده است. تعیین مکان حدودی این گورجمعی احتمالی با کمک یکی از  اهالی قائمشهر که هویت او نیز به دلایل امنیتی نزد ما محفوظ است میسر شد.