اردبیل: پیچیده در پتو

اسفند ۱۴, ۱۳۹۶

کشتار جمعی زندانیان سیاسی در زندان‌های آذربایجان، همچون سایر نقاط ایران با قطع ملاقات‌ها در اوایل تابستان ۱۳۶۷ آغاز شد اما تا ماه ها بعد از آن، برخی از خانواده ها هیچ خبری از اعدام فرزندان خود نداشتند. براساس شهادت مهدی عبدالرحیمی، یکی از زندانیان سیاسی جان به دربرده از کشتار، خانواده اردوان صحت، یکی از خانواده‌هایی بوده است که با وجود پیگیری‌های فراوان، خبر اعدام فرزندشان تا اوایل سال ۱۳۶۸ از آن‌ها پنهان نگه‌داشته می‌شود.

اردوان صحت، اهل اردبیل، دانشجوی مهندسی، در سال ۱۳۶۳ و زمانی که قصد خروج از کشور را داشته برای دومین بار دستگیر و احتمالا به ده سال حبس در تبعید محکوم می‌شود.

اردوان صحت

مهدی عبدالرحیمی، جان به‌دربرده از کشتار ۶۷ می‌گوید: “زندانی های اردبیل را آوردند تبریز توی مقطع سال ۶۳ بود فکر کنم من آن موقع با اردوان صحت آشنا شدم. اردوان دانشجوی مکانیک دانشگاه تبریز بود من زبان انگلیسی ازش یاد می‌گرفتم با هم رفیق شده بودیم تا اینکه اون رو صدا کرده بودند با چند نفر دیگه و این‌ها رو بر گردوندند زندان اردبیل.”

اردشیر صحت، برادر اردلان درباره وقایع سال ۱۳۶۷ می گوید: “خانواده من پیگیر بود که این اردوان که برادر من بود چی شد. ملاقات ها رو هم قطع کرده بودند. این ها به دروغ می‌گفتند که فرستادند زندان تبریز. فرستادنشون اوین . این ها رو معطل می کردند. بعد از تقریبا یک سال در به دری که مادرم خیلی شهرها خودش رفته بود . تبریز رفته بود . تهران رفته بود . آخر سر معلوم شد که اعدام‌اش کرده اند.”

در این پیگیری ها، یک بار در بهمن ۶۷ حتی مادر را برای چند روز بازداشت کرده بودند. مهدی عبدالرحیمی از ملاقات خود با مادر بعد از آزاد شدن از زندان و شروع تحصیل در دانشگاه اردبیل می گوید: “من بعدا رفتم دانشگاه اردبیل و خیلی دلم می‌خواست برم این رو ببینم. آدرس محله‌شون رو داشتم ولی خونه‌شون رو نمی دونستم . رفتم آن محله گفتم من دنبال خانواده صحت می‌گردم. یکی دو تا مغازه بود عجیب غریب به من نگاه کردند طبیعی بود برام که حتما می شناسند سیاسی هستند. یکی آدرس رو داد رفتم خونه‌شون . مادرش تنها بود . گفتم من دوست اردوان هستم. می خوام ببینم اردوان چطوره. مادرش یک نگاهی کرد و بعد برد من رو توی اتاقشون یک اتاق ۴ در ۵. دیدم توی خونه کلی تابلو زده. تابلوهای کار دستی، نزدیک سی تا بود زده به دیوار. این ها را اردوان این مدت درست کرده بود از زندان فرستاده بود برای مادرش. بعد داستان رو برام تعریف کرد. این که ملاقات قطع شد و … می گفتش ماه ها من رو سر دووندند. بهمن ماه مادر رو گرفته بودند نگه داشته بودند. مادر خیلی اعتراض می‌کرد و آنها رو اذیت می‌کرد که آخه از بچه من خبر بدید که چه بلایی سرش آوردید. حتی تا اوین این رو پاس داده بودند تا اینکه فروردین و اردیبهشت بهش گفتند اعدام شده.”

براساس آن‌چه در نامه ای که اردشیر صحت از مادرش در سال ۱۳۶۸ دریافت می کند آمده است، مادر جست و جوی خود برای دانستن این که پیکر فرزندش اردلان کجا دفن شده را ادامه می‌دهد و بالاخره  پی می برد که او را پس از اعدام به همراه سه یا چهار نفر دیگر به اسامی علی آدی شیرین پور، عسگر مجددی و یحیی مولایی (مولازاده) در یک گور جمعی در گورستان علی آباد اردبیل دفن کرده‌اند. وی که موفق به گرفتن مجوز نبش قبر شده بوده به همراه خانواده‌های دیگر به گورستان می‌روند.

اردشیر صحت در این‌باره می‌گوید: “آخر سر معلوم شد که توی همون یک کیلومتری خونه خودمون، خونه پدری مون، توی قبرستان علی آباد توی گور جمعی دفن هستند . مادرم مراجعه کرده بود به اصرار نبش قبر کرده بود بعد از نبش قبر دیده بود که لای یک پتو رو که باز کرده بودند، دیدند که اردوان تنها نیست و این سه نفر هم باهاش هستند. مادرم همه را در آورده بود مجزا این‌ها رو دوباره به گور سپرده بودند پدرم وقتی خبر رو شنید سکته کرد. پدرم لطیف صحت، سکته کرد و از دنیا رفت.”

مهدی عبدالرحیمی به یاد می آورد که “مادر می‌گفت من ول کن معامله نبودم. می‌گفت که آدرس دادند گفتند گورستان علی آباد . من رفته‌ام از کنارش شده‌ام. خارج شهر نیست. بین وسط و خارج  شهر، به سمت جاده خلخال. آدرس می‌دهند که بچه‌ات آن‌جا خاک شده. بعد مادر می‌ره می‌بینه که یک محوطه آنجا خاک تل کردند. بعد متوجه می‌شند که [گور] جمعیه . بعد چند تا خانواده هم باهاش بودند از جمله خانواده علی آدی شیرین پور. او را هم تو زندان تبریز دیده بودم و می‌شناختم. او هم اعدام شده بود. فکر کنم ۵ یا ۷ سال زندانش بود. این‌ها را لای پتو خاک کرده بودند. این ها خاک رو باز می کنند و می بینند مرتب هم خاک نکرده‌اند. لای پتو بودند با همون لباس‌ها . این ۵ تا جسد را در آوردند و بردند جدا جدا خاک کردند.

در حال حاضر، این چند قبر در کنار هم در گورستان علی آباد اردبیل وجود دارند. خانواده ها به طور مدام روی این مزارها سنگ گذاشته اند و هر بار سنگ ها توسط ماموران شکسته و تخریب شده است.

مشخص نیست که جز این گور جمعی که به دلیل پیگیری‌های مادر اردوان صحت، کشف و گشوده شده، گورهای جمعی دیگری نیز از اعدام شدگان کشتار ۶۷ زندان اردبیل در گورستان علی آباد وجود داشته باشد.

براساس آمار به دست آمده از وب سایت بنیاد برومند (یادبود امید)، حداقل ۳ نفر دیگر به اسامی خلیل خوش فکر، چنگیز عالی و داور عزیزی نیز در زندان اردبیل در سال ۶۷ اعدام شده‌اند.

در اسامی منتشر شده از سوی سازمان مجاهدین خلق نیز در مجموع اسامی ده نفر به عنوان کسانی که در اردبیل در سال ۱۳۶۷ اعدام شده اند به این شرح آمده است:

چنگیز عالی، علی آدی شیرین پور، داور عزیزی، داور غفارزادگان، خلیل خوش افکار، اصغر مجرد(ی)، یحیی مولازاده، اردوان صحت، کاظم وثیق، البرز (بدون نام فامیل).