رشت، تازه آباد: قبرها را فروختید، با استخوان‌ها چه کردید؟…

اسفند ۲۰, ۱۳۹۶

اعدام دسته‌جمعی زندانیان سیاسی در زندان رشت مخفیانه انجام شده، و به مدت چندین ماه هیچ اطلاعی به خانواده‌ها درباره سرنوشت و مکان عزیزانشان نمی‌داده‌اند. تعداد دقیق زندانیان سیاسی اعدام شده در زندان رشت مشخص نیست. بازماندگان تخمین می‌زنند که حدود ۱۲۰ مرد و ۲۰ زن از زندانیان سیاسی به دار آویخته شده‌اند که همگی قبلا در دادگاه انقلاب محکوم به حبس شده بودند.

اعدام دسته‌جمعی زندانیان سیاسی در زندان رشت مخفیانه انجام شده، و به مدت چندین ماه هیچ اطلاعی به خانواده‌ها درباره سرنوشت و مکان عزیزانشان نمی‌داده‌اند. تعداد دقیق زندانیان سیاسی اعدام شده در زندان رشت مشخص نیست. بازماندگان تخمین می‌زنند که حدود ۱۲۰ مرد و ۲۰ زن از زندانیان سیاسی به دار آویخته شده‌اند که همگی قبلا در دادگاه انقلاب محکوم به حبس شده بودند.

برخی از این زندانیان در هنگام دستگیری زیر ۱۸ سال بوده‌اند. از آن جمله می‌توان به زری دادستان اشاره کرد. شایسته وطن دوست درباره او و سایر زندانیان زن اعدام شده چنین شهادت می‌دهد:

در رشت هم پس از ماه‌ها بی خبری خانواده‌ها درباره سرنوشت عزیزان خود، خانواده‌های همه زندانیان را به زندان نیروی دریایی فراخواندند و در مقابل در زندان، از روی فهرستی، اسامی کسانی را که اعدام کرده بودند، خواندند. احمد موسوی، از زندانیان جان به در برده از کشتار ۶۷ در رشت، از قول خواهر خود وقایع آن روز را چنین روایت می‌کند:

“همه در التهاب و سراسیمه‌گی به سر می‌بردند. همه دنبال روزنه‌ای بودند تا بدانند فرزندشان، برادرشان، خواهرشان و همسرشان، عزیز دربندشان، چه به روزشان آمده و سرنوشت‌شان چگونه رقم خورده است. بعد از چند ماه كه هیچ‌كس‌ خود را موظف به پاسخگویی نمی‌دانست خانواده‌ها را جمع كرده بودند تا از وضعیت فرزندانشان با آن‌ها صحبت كنند. نفس‌ها در سینه‌ها حبس‌ بود، كسی را یارای بر زبان راندن كلامی نبود، همه پریشان در فضای التهاب آور و در هاله‌ای از امید و انتظار، چشم بر دهان مسئولان زندان دوخته بودند تا ببینند و بشنوند كدامین‌شان دیگر هرگز قادر به دیدار با عزیزانشان نخواهند بود. اسامی چند زندانی خوانده شد. از خانواده‌های آن‌ها خواسته شد به یك طرف بروند. بغض‌ بر گلوی همه چنگ می‌انداخت. نگاه‌های آن‌ها كه نام زندانی‌شان خوانده شده در نگاه بقیه گره خورد. هیچ كس‌ نمی‌دانست اسامی خوانده شده جزو قربانیان هستند یا جزو بازماندگان. لحظه به لحظه بر التهاب جمع افزوده می‌شد. هنوز نتیجه برای جمع روشن نشده بود. كم كم گونه‌ها لغزندگی قطرات اشك را بر خود احساس‌ می‌كرد. صدای رئیس‌ زندان دوباره جمع را به خود آورد. اسامی دیگری خوانده و از خانواده‌های آن ها خواسته شد جلو بروند. به هر كدام كاغذ كوچكی تحویل دادند. روی كاغذ تاریخ دریافت ساك‌های قربانیان به خانواده هایشان ابلاغ شده بود. ناگهان بغض‌‌ها تركید و فاجعه عریان‌تر از مرگ بر سر خانواده‌ها آوار شد. پس‌ از سال‌ها دربه دری مقابل زندان‌ها، حالا تكه كاغذی برجای مانده است؛ در دست‌های مادری داغدار، پدری غمگین، همسری سوگوار و فرزندی بی‌قرار…”

اطلاعات به دست آمده از شاهدان عینی نشان می‌دهد که هم‌زمان با اعدام‌ها در زندان نیروی دریایی رشت، چهار گودال بزرگ در مکانی دورافتاده در قبرستان تازه آباد رشت ایجاد و در یک روند حدوداد ده روزه پُر، و روی آن پوشانده شد.

ماموران دولتی، این منطقه از قبرستان تازه آباد را که در انتهای ضلع غربی آن قرار دارد، “لعنت آباد” می‌خواندند و محل دفن زندانیان سیاسی اعدام شده در اوایل دهه ۶۰ بوده است.

این اطلاعات با تغییراتی که خانواده‌های زندانیان سیاسی اعدام شدۀ اوایل دهه ۶۰ در زمین نزدیک به محل دفن خویشاوندانشان مشاهده کرده بودند همخوانی دارد. به نظر می‌رسد که حدودا از اواخر اوایل مرداد تا نیمه‌های این ماه در سال ۱۳۶۷، خانواده‌ها متوجه حفر گودال‌هایی در نزدیکی آن مناطق شده بودند.

یک شاهد عینی که مشخصات او به دلایل امنیتی نزد عدالت برای ایران محفوظ است چنین می‌گوید:

“سه تا گودال بود. گودال که می‌گویم، گودال نبود، به اندازه‌ی یک اتاق ۹ متری یا ۶ متری، متراژش دقیقا یادم نیست ولی یادم هست که خیلی بزرگ بود. سه تا کنار هم بود…یک تابوتی هم بود که پر از خون بود و یک لباس خونی هم بود که آن‌جا افتاده بود، یک آقایی دیدیم خیلی گریه می‌کند، مادرم ازش پرسید این‌ها چی هستند که کنده‌اند؟ گفت یکی مثل این هفته‌ی پیش کنده بودند که الان پر شده و به من گفته‌اند بچه‌ام را تو آن دفن کرده‌اند… بعد آن آقایی که دفن می‌کرد و قبر می‌کند، ما ازش پرسیدیم که قصه‌ی این قبرها چیست؟ گفت چند شب پیش با یک نیسان آمدند و تعدادی جسد را ریختند توی اینها، بعدش که ما رفتیم سریع پر شده، یعنی کاملا رویش با خاک پوشانده شده…دارند همه را اعدام می‌کنند. بعد ما گفتیم یعنی چطوری؟ یعنی چه اعدام می‌کنند!؟ سال ۶۲، ۶۳، ۶۴ به بعد دیگر به آن صورت اعدامی صورت نمی‌گرفت…

چند ماه بعد، من دوباره رفتم تازه‌آباد. خانواده‌ها را دیدم که می‌آمدند سر آن قبرها ولی چیزی نوشته شده نبود، هیچ چیزی نمی‌گذاشتند فقط گل می‌گذاشتند. بعد می‌پرسیدم دهان به دهان می‌گفتند: چهار تا قبر به اندازه‌ی  اتاق ۹ متری بوده، این‌ها همان قبرهایی هستند که بچه‌هایی که در رشت، یا جایی که نزدیک رشت بود اعدام کردند همه را به طور دسته‌جمعی در این قبرها دفن کرده‌اند. ما هر سال که می‌رفتیم سر قبر  عزیز خودمان، این قبرها بود، قبرها بود و خانواده‌ها می‌آمدند و گل می‌گذاشتند.”

گورهای جمعی تازه آباد رشت، تاریخ نامعین، پیش از تخریب

اصغر مهدی‌زاده، زندانی سیاسی سابق اهل گیلان از قول خانواده‌های جان‌باختگان می‌گوید:

“آنجا را با لودر کنده بودند . نقل قول از افرادی می کنم که این صحنه ها رو دیده بودند. بعد همین راننده لودری که این کار رو کرده بود مردم هر بار این رو می دیدند بهش اشاره می‌کردند که تو بچه مردم رو کشتی واو هم یک حالت روانی پیدا کرده بود.

هر بار که خانواده شهدا از جمله مادر حسن طراوت و مادر علی وصلی و مادرهای دیگه می‌رفتند آنجا، فقط شب‌های جمعه می‌رفتند، این‌ها رو می‌گرفتند می‌زدند، کتک می‌زدند و فحش می‌دادند و گاهی دستگیر می‌کردند. آنجا ممنوعه بود . ”

او خودش وقتی در سال ۱۳۷۵ به بهانه شرکت در خاکسپاری یکی از اقوام خود از این مکان دیدار کرده، فقط یک سطح سیمانی شده شش در هفت متری را دیده که گور جمعی زیر آن قرار داشته است.

 

“کو جرگه‌ای که باز نماند نشان از او”

تحقیقات عدالت برای ایران نشان می‌دهد که از سال ۱۳۸۷، مقامات ایران گورهای جمعی را در زیر قبرهای جدیدی که به عنوان قطعه قبرهای جدید ساخته و فروخته می‌شود پنهان کرده‌اند. در نتیجه، گورهای جمعی در قبرستان تازه آباد از دید عموم خارج شده است.

 

“کو جرگه‌ای که باز نماند نشان از او”

تحقیقات عدالت برای ایران نشان می‌دهد که از سال ۱۳۸۷، مقامات ایران گورهای جمعی را در زیر قبرهای جدیدی که به عنوان قطعه قبرهای جدید ساخته و فروخته می‌شود پنهان کرده‌اند. در نتیجه، گورهای جمعی در قبرستان تازه آباد از دید عموم خارج شده است.

قطعه‌ای از گورهای جمعی در بخش دورافتاده‌ای از گورستان تازه آباد رشت که با ساخت قطعه قبرهای جدید تخریب می‌شود. منبع: وب سایت اخبار روز

 

مقامات جمهوری اسلامی محل گورهای جمعیِ متعلق به قربانیان اعدام‌های سال ۱۳۶۷ در قبرستان تازه آباد رشت را زیر قطعه قبرهای جدید پنهان کرده‌اند. منبع: وب سایت اخبار روز

 

در حال حاضر، تنها خانواده‌ها و بازماندگانی که این محل را پیش از تخریب آن دیده‌اند از وجود گورهای ‌جمعی در قبرستان تازه‌آباد مطلع‌اند. به نظر می‌رسد درباره گذشته و ماجرای این زمین‌ها چیزی به صاحبان قبرهای جدید گفته نشده است.

همان شاهد عینی که گودال‌های گورهای جمعی را پیش از پر شدن دیده بود می‌گوید:

“من خیلی وقت بود که نرفته بودم، پارسال (۱۳۹۵) که رفتم دیدم که جای تمام آن قبرها، قبرهای جدید است. تمام را به افراد جدید فروخته‌اند. من از یکی از آن‌ها پرسیدم شما این قبرها را چطور خریدید؟ گفت ما از همین سازمان تازه آباد رشت خریدیم. گفتم به شما نگفتند این‌جا قبری بوده؟ گفت نه این‌جا زمین بایر بوده، قبری نبوده. من می‌پرسیدم می‌گفتم شما زمانی که می‌کندید این قبرها را برای افراد خودتان جسدی یا چیزی توش نبود؟ می‌گفتند نه این قبرها زمین بایر بوده…همه‌اش تو ذهن من این بود که خب با آن استخوان‌ها چه کار کردند وقتی قبرها را فروختند به مردم با آن استخوان‌ها چه کار کردند…یعنی چطور آن‌جا را کاملا بایر کرده‌اند و فروخته‌اند به مردم؟! استخوان‌ها که پودر نشده اند!…تنها نشانه‌ای که مشخص می‌کنند که آن‌جا یک زمانی قبر اعدامی‌ها بوده چندتا قبر اعدام‌شده‌های ده ۶۰ است که به فاصله‌ی بیست متر آن طرف‌تر این قبرهای دسته‌جمعی بودند.”

مرور تصاویر به دست آمده از نقشه ‌های ماهواره‌ای هم ساخت قبرهای جدید در این منطقه را تایید می‌کند.

در این تصویر که “گوگل ارت” در سال ۱۳۸۴ گرفته، این منطقه از قبرستان تازه آباد کاملا صاف و از بالا به صورت یک زمین خاکی دیده‌می شود.

در این تصویر بعدی “گوگل ارت” مربوط به سال ۱۳۸۷ است و به وضوح آغاز عملیات ساختن قبرهای جدید روی این زمین قابل تشخیص است.

 

این آخرین تصویر ماهواره ای است که تا زمان به روزرسانی این مطلب به دست آمده و مربوط به سال ۱۳۹۵ است. این تصویر نشان می‌دهد که سرتاسر این محوطه با قبرهای جدید پوشیده شده است.

این آخرین تصویر ماهواره ای است که تا زمان به روزرسانی این مطلب به دست آمده و مربوط به سال ۱۳۹۵ است. این تصویر نشان می‌دهد که سرتاسر این محوطه با قبرهای جدید پوشیده شده است.

عدالت برای ایران به تلاش‌هایش برای کسب اطلاعات درباره اجساد دفن شده در قبرستان تازه آباد ادامه می‌دهد. برخی افراد حدس می‌زنند که مسئولان مخفیانه بقایای اجساد را درآورده‌اند و آنها را به گورهای جمعی دیگر منتقل کرده و در آنجا پخش کرده‌اند. دیگران معتقدند که مسئولان، گورهای جمعی را عمیق‌تر کرده‌اند و گورهای جدیدی روی آنها ساخته‌اند. این نگرانی جدی وجود دارد که با این تخریب، امکان به دست آوردن شرح کاملی از فجایع گذشته غیرممکن شود.